Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 323

Notice: Use of undefined constant DS - assumed 'DS' in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 500

Notice: Use of undefined constant DS - assumed 'DS' in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 500

Notice: Use of undefined constant DS - assumed 'DS' in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 500

Notice: Use of undefined constant DS - assumed 'DS' in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 501

Notice: Use of undefined constant DS - assumed 'DS' in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 501

Notice: Use of undefined constant DS - assumed 'DS' in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 501

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 323

Notice: Use of undefined constant DS - assumed 'DS' in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 500

Notice: Use of undefined constant DS - assumed 'DS' in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 500

Notice: Use of undefined constant DS - assumed 'DS' in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 500

Notice: Use of undefined constant DS - assumed 'DS' in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 501

Notice: Use of undefined constant DS - assumed 'DS' in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 501

Notice: Use of undefined constant DS - assumed 'DS' in /var/www/vhosts/toumba.web.auth.gr/httpdocs/-/plugins/system/plugin_component/plugin_component.php on line 501

Video

Σύντομα βίντεο σχετικά με την ανασκαφή, στο πλαίσιο δημοσιοποίησης των δραστηριοτήτων της Ανασκαφής Τούμπας, αλλά και του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.


Ψηφιακές εφαρμογές
στην Αρχαιολογία

Μονόλεπτο video που παρουσίαζει ψηφιακά συστήματα και παραδείγματα εφαρμογής τους στη Πανεπιστημιακή Ανασκαφή της Τούμπας.  Προβλήθηκε στην έκθεση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου «Το ΑΠΘ στο ΝΟΗΣΙΣ: Συνάντηση Καινοτομίας, Εκπαίδευσης & Πολιτισμού».

 


Α.Π.Θ. 85 χρόνια πρωτοποριακού
ανασκαφικού έργου

Video παρουσίασης της ανασκαφικής δραστηριότητας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Προβλήθηκε στην έκθεση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου «Το ΑΠΘ στο ΝΟΗΣΙΣ: Συνάντηση Καινοτομίας, Εκπαίδευσης & Πολιτισμού»,  18-20 Ιανουαρίου 2013.
Η ανασκαφή Τούμπας παρουσιάζεται μεταξύ των σημείων 00:50 και 01:40.

 


The Road To Salonica - Teaser

Teaser ενός λεπτού του ντοκιμαντέρ σε εξέλιξη “The Road to Salonica”. Ένα ιστορικό ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους, που βρίσκεται σε εξέλιξη και ασχολείται με την προϊστορία της Θεσσαλονίκης έχοντας ως επίκεντρο το λόφο της Τούμπας.

Μάθετε περισσότερα

 


Εκπαίδευση

Η ανασκαφή της Τούμπας Θεσσαλονίκης είναι πρωταρχικά μία εκπαιδευτική ανασκαφή. Κάθε χρόνο στη Τούμπα εκπαιδεύονται φοιτητές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, αλλά και φοιτητές άλλων Πανεπιστημίων του εξωτερικού, όπως της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ολλανδίας, της Πολωνίας, της Νορβηγίας και των Η.Π.Α.

Οι φοιτητές εκπαιδεύονται τόσο στην ανασκαφική μεθοδολογία, όσο και στην καταγραφή της κεραμικής ή μικρών ευρημάτων, στην επίπλευση και εξέταση δειγμάτων χώματος για αρχαιοβοτανικά κατάλοιπα, στη σχεδίαση κεραμικής, μικρών ευρημάτων και, κατά τη διάρκεια της ανασκαφής, στρωματογραφιών και κατόψεων σκαμμάτων. Τέλος, οι φοιτητές μαθαίνουν να καταγράφουν τα ευρήματα στις αντίστοιχες βάσεις δεδομένων, καθώς και να σχεδιάζουν κεραμική σε υπολογιστή.

Κατά τη διάρκεια της ανασκαφικής περιόδου, μετά την πρωινή εργασία, πραγματοποιούνται σεμινάρια:

• συναντήσεις που αφορούν στη συγγραφή των ημερολογίων και συζήτηση των ευρημάτων των σκαμμάτων, προκειμένου να μαθαίνουν οι φοιτητές όχι μόνο πώς συμπληρώνεται ένα ημερολόγιο, αλλά και πώς διαμορφώνεται η στρατηγική της ανασκαφής σε κάθε σκάμμα.

• εκπαιδευτικά σεμινάρια από Έλληνες και ξένους καθηγητές, εξειδικευμένους αρχαιολόγους και υποψήφιους διδάκτορες πάνω σε θέματα θεωρίας και μεθοδολογίας της αρχαιολογίας.

Ορισμένα από τα σεμινάρια που έλαβαν χώρα είναι:

  • Ανδρέου, Σ. Ανασκαφή Τούμπας: Ιστορικό της Έρευνας και Αποτελέσματα των μέχρι Σήμερα Ερευνών. Η κεραμική της Εποχής Χαλκού.
  • Βαλαμώτη, Σ. Μελέτη Αρχαιοβοτανικών Καταλοίπων στην Αρχαιολογία.
  • Βεροπουλίδου, Ρ. Μελέτη οστρέων στην Αρχαιολογία.
  • Βίκα, Σ. Αναλύσεις Ισοτόπων σε Ανθρώπινους Σκελετούς.
  • Ευκλείδου, Κ. Αρχαιολογία και Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών.
  • Κυριατζή, Β. Κεραμική και Πετρογραφικές Αναλύσεις.
  • Κυριλίδου, Σ. Γεωαρχαιολογία και Μικρομορφολογία.
  • Μαργωμένου, Δ. Η Μελέτη της Αποθήκευσης στην Προϊστορία.
  • Μαυροειδή, Ι. Η Τυπολογική Μελέτη της Κεραμικής.
  • Τριανταφύλλου, Σ. Οστεοαρχαιολογία- Μελέτη Ανθρώπινων Σκελετών στην Αρχαιολογία.
  • Χατζητουλούσης, Σ. Μελέτη των Υδατοκορεσμένων Ξύλων στην Αρχαιολογία.
  • Χρηστίδου, Ρ. Οστέινα Εργαλεία και Πειραματική Αρχαιολογία.
  • Halstead, P. Ζωοαρχαιολογία – Μελέτη Οστών Ζώων στην Αρχαιολογία.

Η θέση

"Ενώ παλιότερα δέσποζε στον ορίζοντα της πόλης, σήμερα με δυσκολία διακρίνεται μέσα στο δάσος των πολυκατοικιών της ομώνυμης συνοικίας"

Η Τούμπα της Θεσσαλονίκης είναι  ένας ελλειψοειδής γήλοφος με ύψος γύρω στα 20μ. από τη γύρω επίπεδη περιοχή. Βρίσκεται στη συμβολή δύο ρευμάτων που σήμερα καλύπτονται από δρόμους, στην τελευταία σειρά των λόφων που περιβάλλουν από τα ανατολικά την στενή παραλιακή πεδιάδα που καταλαμβάνεται από την πόλη της Θεσσαλονίκης. Σήμερα απέχει 1,5 χλμ από την παραλία του Θερμαϊκού Κόλπου. Στη βάση του ο γήλοφος της Τούμπας έχει διαστάσεις 153χ103μ., ενώ στην κορυφή του έχει διαστάσεις 81χ42μ. Ενώ παλιότερα δέσποζε στον ορίζοντα της πόλης, σήμερα με δυσκολία διακρίνεται μέσα στο δάσος των πολυκατοικιών της ομώνυμης συνοικίας, ακόμη και από δορυφόρο.

Ο γήλοφος αυτός έχει δημιουργηθεί από τα αλλεπάλληλα στρώματα μιας μακρόχρονης εγκατάστασης, που ξεκινούσε από τα προϊστορικά και συνέχιζε μέχρι και τα ελληνιστικά χρόνια. Το ύψος και το σχήμα της οφείλονται στη συνεχή κατοίκηση στα 1500 χρόνια της ιστορίας της θέσης και στους διαδοχικούς περιμετρικούς τοίχους που πάντα οριοθετούσαν τα άκρα της. Σε αυτούς του είδους τις προϊστορικές θέσεις χαρακτηριστική είναι η πυκνή κατοίκηση από μικρές πληθυσμιακές ομάδες.

Οι τούμπες στη Μακεδονία, όπως δείχνει και η ετυμολογία της λέξης, παλιά ταυτίζονταν με τύμβους που κάλυπταν αρχαίους τάφους. Έτσι και η Τούμπα της Θεσσαλονίκης (γνωστή επίσης και ως Τούμπα της Καλαμαριάς, γιατί βρισκόταν εκτός των τοιχών της πόλης), λόγω του μεγέθους και του πολύ χαρακτηριστικού της σχήματος θεωρείτο ότι έκρυβε κάποιον πολύ σημαντικό αρχαίο τάφο. Ωστόσο, ήδη από το 19ο αιώνα, έγινε κατανοητό ότι πρόκειται για  έναν αρχαίο οικισμό παρόμοιο με τα γνωστά «tell», που ανασκάπτονται στη Μικρά Ασία και στη Μέση Ανατολή. Μια διάσημη, μεγαλύτερη αλλά παρόμοιου τύπου θέση είναι αυτή της Τροίας.

 

 

Ιστορικό έρευνας

"...λόγω του μεγέθους και του πολύ χαρακτηριστικού της σχήματος θεωρείτο ότι έκρυβε κάποιον πολύ σημαντικό αρχαίο τάφο"

Οι τούμπες στη Μακεδονία, όπως δείχνει και η ετυμολογία της λέξης, από παλιά ταυτίζονταν με τύμβους που κάλυπταν αρχαίους τάφους. Έτσι και η Τούμπα της Θεσσαλονίκης (γνωστή επίσης και ως Τούμπα της Καλαμαριάς, γιατί βρισκόταν εκτός των τοιχών της πόλης), ήδη από το 19ο αι., λόγω του μεγέθους και του πολύ χαρακτηριστικού της σχήματος θεωρείτο ότι έκρυβε κάποιον πολύ σημαντικό αρχαίο τάφο. Το 1899, μάλιστα, ο Θεόδωρος Μακρίδη-Μπέης, γνωστός αρχαιολόγος του Οθωμανικού κράτους, διενήργησε μια πρώτη ανασκαφή για να αποκαλύψει αυτόν τον τάφο. Γρήγορα ωστόσο, διαπιστώθηκε ότι ο επιβλητικός ελλειψοειδής λόφος στα ανατολικά της πόλης είχε δημιουργηθεί από τα αλλεπάλληλα στρώματα μιας μακρόχρονης εγκατάστασης στο συγκεκριμένο σημείο, που ξεκινούσε από τα προϊστορικά και συνέχιζε μέχρι και τα ιστορικά χρόνια. Έγινε δηλαδή κατανοητό ότι επρόκειτο για μια αρχαιολογική θέση παρόμοια με τα γνωστά «tell», που είχαν αρχίσει τον 19ο αι. να ανασκάπτονται στη Μικρά Ασία και στη Μέση Ανατολή. Μια διάσημη, μεγαλύτερη αλλά παρόμοιου τύπου θέση είναι αυτή της Τροίας.

Το ενδιαφέρον συνέχισε να προσελκύει το ενδιαφέρον των ερευνητών η Τούμπα της Θεσσαλονίκης μέχρι και την περίοδο του Α' Παγκοσμίου Πολέμου (1914-18), όταν τα ξένα (Αγγλικά και Γαλλικά) στρατεύματα που έδρευαν στη Θεσσαλονίκη διενήργησαν συστηματικές αρχαιολογικές έρευνες στην περιοχή της Θεσσαλονίκης και γενικότερα στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας. Οι αρχαιολογικές αποστολές που συνόδευαν τα στρατεύματα πραγματοποίησαν ανασκαφές, επιφανειακές έρευνες, αεροφωτογραφήσεις και αποτυπώσεις αρχαιολογικών θέσεων.

Μεταξύ των ερευνητών που ασχολήθηκαν με τη θέση ξεχωρίζουν οι μορφές των Α. J. B. Wace, ο οποίος διατύπωσε τις πρώτες αξιόλογες παρατηρήσεις για τη χρονολόγηση της Τούμπας Θεσσαλονίκης και ο L. Rey. Ο Γάλλος αρχαιολόγος L. Rey με τη γαλλική αρχαιολογική αποστολή προχώρησε στην τοπογραφική αποτύπωση των προϊστορικών τουμπών, διεξήγαγε μικρής κλίμακας ανασκαφές (ανάμεσα στις οποίες και στη Τούμπα Θεσσαλονίκης το 1915) και διετύπωσε παρατηρήσεις σχετικά με την τοπογραφία, τις διαδικασίες σχηματισμού, τη διάρκεια και τη χρονολόγησή των τουμπών. Πέρα από τη διάκριση που είχε ήδη επιτευχθεί ανάμεσα στις τούμπες οικισμών και στις ταφικές, ο L. Rey προχώρησε στη διάκριση μεταξύ προϊστορικών (Τούμπες) και ιστορικών (Τράπεζες) γήλοφων με βάση τα μορφολογικά τους χαρακτηριστικά. Παράλληλα και ο γνωστός Βρετανός αρχαιολόγος Ε. Gardner ως εκπρόσωπος της British Salonika Force πραγματοποίησε μία περιορισμένη ανασκαφική έρευνα.

Η έρευνα στη Τούμπα Θεσσαλονίκης σταμάτησε στο επόμενο διάστημα, μέχρις ότου αναληφθεί από το Τομέα Αρχαιολογίας, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

 

 

Περισσότερα Άρθρα...